Dé kenmerken voor succesvol leiderschap?


Dé kenmerken voor succesvol leiderschap?Wat is succesvol leiderschap? Hebben succesvolle leiders bepaalde kenmerkende persoonlijke eigenschappen? En zo ja, welke zijn dat dan? Deze vragen zijn de afgelopen jaren vele malen onderzocht en met de antwoorden zijn vele managementboeken gevuld.” Zo begint het artikel ‘Met een positief mensbeeld krijg je betere medewerkers!’ van Eric Alkemade, dat vanwege zijn titel onze aandacht trok.

Over kenmerken die maken dat je een goede en succesvolle leider bent is inderdaad veel geschreven. Alleen al door op internet te zoeken op ‘kenmerken succesvolle leiders’ krijg je 286 000 resultaten! En boeken als ‘De zeven eigenschappen van effectief leiderschap’ van Stephen Covey of een column van Michiel van Blommestein in Intermediair met de titel ’15 kenmerken van een succesvolle leider’ willen ons doen geloven dat je een goede leider bent wanneer je die kenmerken in de praktijk brengt. Maar is dat wel zo? Maakt het naleven van een aantal specifieke regels iemand tot een succesvol leider? Zonder dat we daar specifiek onderzoek naar hebben gedaan zijn we hier altijd wat sceptisch over geweest.

Niet significant

Het verbaasde ons dan ook niet toen we in het artikel van Alkemade lazen over een meta-onderzoek naar de uitkomsten van andere onderzoeken van de afgelopen 30 jaar over deze vraag. De conclusie van dit meta-onderzoek is dat er geen specifieke kenmerken zijn die statistisch significant zijn voor de verklaring van succesvol leiderschap. Of in de woorden van Alkemade: “Succesvolle leiders zijn net zo vaak bescheiden of autoritair als gewone medewerkers en waar de ene leider succesvol is door autoritair te zijn, is de andere dat door bescheiden te zijn.”

Blikveld omdraaien

Wat gebeurt er als we ons blikveld eens omdraaien en naar leiders kijken vanuit de invalshoek van medewerkers? Mensen hebben meestal wel een bepaald beeld bij een succesvolle leider. Echter, deze eigenschappen zijn in sterke mate afhankelijk van onze persoonlijke perceptie over hoe een leider hoort te zijn. We zien wat we graag willen zien en projecteren ons eigen beeld op de leiders om ons heen.

Wederkerigheid

Dit mechanisme kunnen we ook bewust inzetten. Wie kent niet uit eigen ervaring dat als je zelf goed gemutst en vriendelijk gestemd bent, jouw gesprekspartner dat ook is en daardoor behulpzaam wordt? Een positieve houding wordt door anderen herkend en overgenomen. Meer algemeen geldt dat positieve beelden en acties leiden tot positief gedrag. Als je vertrouwen geeft, krijg je vertrouwen en als je kennis deelt, krijg je kennis. Dit algemeen geldend mechanisme van wederkerigheid pleit ervoor om jezelf als leider minder te laten leiden door kenmerken die je succesvol zouden kunnen maken, maar eerder door wat jouw medewerkers succesvol kan maken en hoe zij met plezier hun werk kunnen doen. Dan word je waarschijnlijk vanzelf een succesvol leider!

Wat we in anderen zien en hoe we daarover oordelen, zegt ook veel over onszelf, zoals blijkt uit de volgende anekdote:

“Vertel me eens wat over de mensen in uw huidige organisatie?” vroeg de manager die kandidaten selecteerde voor een belangrijke leidinggevende functie. “Ze waren laag opgeleid en lui”, antwoordde de kandidaat. “Ik moest ze constant in de gaten houden, want als ik even niet keek probeerden ze het bedrijf een hak te zetten of pikten ze iets mee. Ze communiceerden op een waardeloze manier, verzetten zich tegen iedere verandering en dachten eigenlijk alleen aan zichzelf.” “Wat jammer!” zei de manager. “Wij hebben dezelfde types hier. Het lijkt me dus geen baan die bij u past.”

Zodra de tweede kandidaat zat, kreeg zij dezelfde vraag. “O, het waren fantastische mensen”, zei ze. “Ook al ging de communicatie niet altijd vlekkeloos, ze waren absoluut gemotiveerd om de samenwerking te laten slagen. En vanaf het moment dat we elkaar goed hadden leren kennen, hielpen ze elkaar voortdurend, ook bij noodzakelijke veranderingen.” “Mooi!’ zei de manager, “want dat is hetzelfde type mensen dat u hier zult aantreffen als u bij ons begonnen bent.”
Bron: W. de Vos, ‘Het smalle pad’

Wat is je mensbeeld?

Als leider bepaal je met je mensbeeld in hoge mate dus zelf of medewerkers goed zijn en hoe goed zij presteren. Heb je vertrouwen in de juiste intentie van je medewerkers of ben je van mening dat mensen gecontroleerd moeten worden voor de juiste focus? Wat is de bril waarmee je kijkt naar mensen in het algemeen? Medewerkers voelen het door een leider gehanteerde mensbeeld feilloos aan en reageren hierop dienovereenkomstig.

Potentieel mobiliseren

Misschien moeten we concluderen dat niet een reeks van kenmerken van een leider tot succes leiden, maar eigenschappen als een positief mensbeeld, een mild oordeel over anderen, een positieve uitstraling en het besef dat dit alles – op grond van wederkerigheid – het beschikbare potentieel aan menselijke energie in de organisatie gaat mobiliseren.

Wij gebruiken het DISC-model om mechanisme van wederkerigheid op het vlak van communicatie en samenwerking uit te leggen. Kennis van je eigen DISC-profiel en dat van je medewerkers is een krachtig tool om optimaal bij de ander aan te sluiten en te leren wat de ander nodig heeft om optimaal te functioneren.
 

Klaar voor de groei? Schrijf je in voor onze tweewekelijkse Groeitip en ontvang gratis het e-book ‘7 valkuilen die je zeker wilt vermijden als je onderneming groeit’.